مدیریت سنک بذرخوار کلزا – Nysius cymoides

مدیریت سنک بذرخوار کلزا – Nysius cymoides

مقدمه

كلــــزا يــــا كانــــولا يكــــي از گياهــــان زراعــــي اســت کــه در بين دانــه هــاي روغنــي از درصــد روغــن بالايــي ( حــدود 40 تــا 45 درصــد ) برخــوردار اســت . همچنيــن ايــن گيــاه مــي توانــد در تنــاوب بــا زراعــت گنــدم و جــو قــرار گیــرد و از تراكــم بيمــاري هــا، آفــات و علــف هــاي هــرز بكاهــد و باعــث افزايــش عملكــرد دانــه ايــن محصــولات شــود. كاه و كلــش كلــزا ســريعتر از غــلات در زميــن پوســيده و ســبب افزايــش مــواد آلــي و بهبــود حاصلخيــزي خــاك مــي شــود. از طرفــي كنجالــه آن كــه داراي پروتئيــن زيــادي مــي باشــد، بــراي تغذيــه دام بســيار مناســب اســت . همچنيــن يكــي از بهتريــن گياهــان جهــت توليــد شــهد بــراي زنبــور عســل مــي باشــد و در توســعه صنعــت زنبــورداري نقش مهمــي را مــي تواند ايفــا كنــد. در ســال زراعــی گذشــته ســطح زیرکشــت محصــول کلــزا در کشــور 40 هــزار هکتــار بــود کــه ایــن میــزان در ســال زراعــی جدیــد بــه 70 هــزار هکتــار افزایــش یافتــه اســت. انتظــار مــی رود 120 هــزار تــن دانــه روغنــی کلــزا از مــزارع کشــور برداشــت شــود. عوامــل متعــددی تولیــد کلــزا را در کشــور بــه مخاطــره مــی اندازنــد کــه از ایــن بیــن مــی تــوان بــه تشــی، خرگــوش، پرنــدگان، حلــزون هــا و راب هــا و مجمــوع ۶۲ گونــه حشــــره اشــاره کــرد کــه از مراحــل مختلــف رويشــــي گيــاه كلــزا يعنــي مرحلــه گياهچــه تــا تشـكيل غلاف تغذیــه مــی کننــد. بــر خــي از گونــه هــاي حشــــرات در طــي همــه مراحل رشــــدي گياه كلــزا حضــور دارنــد. در بیــن حشــرات ســنک کلــزا یکــی از مهمتریــن گونــه هــای بــا اهمیــت اقتصــادی اســت. ایــن حشــره کوپــک کــه بیــن 3 تــا 4 میلیمتــر طــول دارد، دارای رنــگ خاکســتری و بالهــای شــفافی اســت کهعــلاوه بــر کلــزا بــر روی یونجــه، پنبــه، شــبدر، بــادام و ســیب نیــز فعالیــت مــی کنــد. بررســی پراکندگــی ایــن آفــت در ایران نشــان مــی دهد کــه مناطــق شــمالی کشــور بــرای فعالیــت ایــن حشــره مناســب تــر از ســایر مناطــق اســت. .

حشره کامل سن بذرخوار کلزا

سنک بذرخوار کلزا Nysius cymoides جــزء فــون حشــرات ايــران اســت و قبــل از گســترش كشــت كلــزا روي علف‌هاي‌هــرز و گياهــان مختلــف بــه ويــژه گياهــان تيــره كلميــان در جمعيت‌هــاي پاييــن وجــود داشــته اســت. ايــن ســنک در فهرســت حشــرات زيــان‌آور كلــزا نيــز گــزارش شــده اســت.

سن کلزا ماننــد اغلــب ســنک‌هاي جنــس Nysius عمومــاً از بــذر گياهــان ميزبــان خــود تغذيــه مي‌كنــد، اگرچــه تغذيــه از بافت‌هــاي آونــدي نيــز در بيــن آن‌هــا عموميــت دارد. ســنک بذرخــوار كلــزا گاهــي به‌ صــورت دســته‌هاي ميليونــي پــس از برداشــت كلــزا بــه مــزارع ( صيفي‌جــات، جاليــز، غلات و … ) ، باغــات ( درختــان مثمــر و غير‌مثمــر) و نهالســتان‌هاي همجــوار، هجــوم مي‌بــرد و در زمــان انــدك خســارت‌هاي زيــادي را متوجــه ايــن محصــولات مي‌كنــد، از ايــن‌رو كنتــرل ســريع آن‌ضــروري اســت. حشــرات كامــل سنک بذرخوار کلزا قبــل از برداشــت مــزارع كلــزا و همزمــان بــا رســيدن غلاف‌هــا و ريــزش اوليــة دانه‌هــا به ‌صــورت دســته‌هاي كوچــك و بــزرگ وارد مزرعــه شــده و پــس از برداشــت، زيــر بقايــاي گياهــي از بذرهــاي ريخته‌شــده تغذيــه مــی کننــد و تكثيــر مــي شــوند. پــس از ســپري شــدن حداقــل يــك نســل، بــا توجــه بــه نامناســب شــدن شــرايط رشــد و نمــو در مــزارع فــوق، پوره‌هــا و حشــرات كامــل Nysius cymoides بــه مــزارع همجــوار مهاجــرت مــی کننــد و موجــب خســارت شــديد می‌شــوند.

سن کلزا

در تاكســتان‌ها شــاخه‌هاي مــو از انبــوه جمعيــت سنک بذرخوار کلزا پوشــيده شــده و در اطــراف گيــاه دســته‌هاي ميليونــي ســنک روي زميــن مشــاهده شــده ‌اســت. همان‌گونــه كــه در شــكل 3 ملاحظــه مي‌شــود، در اثــر تغذيــه و فضــولات ايــن ســنک، منظــرة گياهــان مــورد تغذيــه عــوض شــده و از بازارپســندي مي‌افتنــد. بايــد توجــه داشــت كــه نســل‌هاي مطــرح و بــا جمعيــت بــالاي آن در مزرعــه وقتــي مشــاهده شــده‌ اســت كــه دانه‌هــاي كلــزا، رســيده و مزرعــه آمادة برداشــت اســت. بــه عبارتــي، برداشــت بــه موقــع، شــخم مزرعــه و از دســترس خــارج كــردن بقايــاي كلــزا، بــه انهــدام منابــع غذايــي ســنک و انســداد منافــذ و معابــر پوره‌هــا در زميــن و پراكندگــي حشــرات كامــل آن منجــر می شــود. اصــولا ایــن ســنک حشــره‌اي اســت كــه تمايــل بــه زندگــي و حركــت در ســطح و داخــل زميــن دارد و ايــن شــيوة رفتــاري بايــد در مطالعــه و كنتــرل جمعيــت آن مــد نظــر باشــد.

بــراي كنتــرل شــيميايي Nysius cymoides روي درختــان انگــور، عــلاوه بــر ديلدريــن از متاسيســتوکس و توكســافن اســتفاده شــده اســت. بــراي گياهــان تيــره كلــم، كاربــرد مالاتيــون، ديازينــون و متاسيســتوكس توصيــه شــده اســت. بــر اســاس منابــع موجــود، حشــره‌كش‌هايي از گروه‌هــاي كلــره، فســفره، كاربامــات و پيرتروييدهــا بــراي كنتــرل ســنک‌هاي مختلفــي از جنــس Nysius مــورد آزمايــش قــرار گرفته‌انــد.

آثار خسارت سن بذرخوار کلزا روی بوته کلزا

درحــال حاضــر كاربــرد حشــره‌كش‌هاي كلــره محــدود شــده و اغلــب كاربــرد حشــره‌كش‌هاي كارباماتــي نيــز در كنتــرل ســنک‌هاي جنــس Nysius اثــر چندانــي نشــان نداده‌انــد. در برخــی آزمايش‌هــاي صــورت گرفتــه از گــروه حشــره‌ كش‌هاي فســفره، تركيبــات متــداول ديازينــون، كلرپايروفــوس و مالاتيــون نیــز اســتفاده شــده اســت. بايــد توجــه داشــت اگــر در مزرعــه‌اي كــه ســنک بــه آن حملــه‌ور شــده گيــاه گوجه‌فرنگــي كشــت شــده باشــد بــه كلرپيروفــوس حســاس اســت و نيــز اگــر گياهــان تيــرة كدوييــان مــورد حملــه قــرار گرفتــه باشــند، ايــن گياهــان بــه مالاتيــون حساســيت دارنــد.

 

دستورالعمل

  • به‌ منظــور آمادگــي بــراي مدیریت سنک بذرخوار کلزا ، پايــش مرتــب مــزارع كلــزا به‌ ويــژه همزمــان بــا رســيدن غلاف‌هــا بــراي اطــلاع از وجــود آن ضــرورت دارد.
  • افزايــش جمعيــت ســنک بعــد از برداشــت محصــول وابســته بــه وجــود دانه‌هــاي ريزش‌كــردة كلــزا و نيــز دسترســي بــه بقايــاي گياهــي كلــزا و علف‌هاي‌هــرز در مزرعــه اســت. بنابرايــن توصيــه مــی شــود بعــد از برداشــت محصــول، بقايــاي گياهــي جمــع‌آوري شــود.
  • از آنجــا كــه ايــن ســنک تخم‌هــاي خــود را در خــاك قــرار مي‌دهد و حشــرات كامــل و پوره‌هــا هــم در شــكاف‌هاي درون خــاك رفــت و آمــد دارنــد، بــه‌هــم خــوردن ايــن روزنه‌هــا و شــكاف‌ها باعــث مــرگ‌ و ميــر ســنک‌ها مي‌شــود. از ايــن‌رو به‌منظــور كاهــش جمعيــت ســنک انجــام شــخم عميــق بعــد ازبرداشــت توصيــه مــی شــود.
  • محلول‌پاشــي مــزارع آلــوده و همچنیــن مــزارع همجــوار بــراي جلوگيــري از صدمــة سنک بذرخوار کلزا بــا يكــي از ســه تركيــب زیــر مي‌توانــد انجــام شــود:

 

الــف: كلرپايروفــوس 40.8 درصــد امولســيون بــه نســبت 1.5  تــا 2 در هــزار. چــون كلرپيروفــوس يــك حشــره‌كش طيــف وســيع بــا اثــر تماسي – گوارشــي و تدخينــي اســت، در خــاك حــدود 2 تــا 4 مــاه دوام دارد و از طريــق فــاز بخــار از محــل مصــرف ‌شــده در خــاك بــه نقــاط همجــوار منتقــل مي‌شــود. بــا توجــه بــه رفتــار سنک بذرخوار کلزا به‌ نظــر مي‌رســد در مــزارع برداشت‌ شــده و پرجمعيــت ســنک، كاربــرد آن ارجحيــت دارد. بايــد توجــه داشــت كــه در محصولاتــي ماننــد گوجه‌فرنگــي نبايــد ايــن حشــره‌كش را بــه‌كار بــرد. در ايــن صــورت از يكــي ديگــر از حشــره‌كش‌هاي معرفي‌شــده اســتفاده شــود.

ب: ديازينون 60 درصد امولسيون به نسبت 1 در هزار.

ج: مالاتيــون 57 درصــد امولســيون بــه نســبت 2 در هــزار نيــز مي‌توانــد مــورد اســتفاده قرارگيــرد. به‌علــت حساســيت گياهــان تیــره كدوييــان از اســتفاده مالاتيــون روي ايــن دســته از گياهــان بايــد خــودداري شــود.

 

Nysius cymoides

نقش خاکشیر تلخ Sisymbrium irio L. (Brassicaceae) در جذب سن بذرخوار کلزا Nysius cymoides Spinola (Het.: Lygaeidae)

در دهه دوم اردیبهشت 1389 به منظور بررسی نقش علف هرز خاکشیر تلخ Sisymrium irio L. در جذب سن فوق در منطقه اشترینان از توابع شهرستان بروجرد، در یک مزرعه حدوداً یک هکتاري مراحل رشدي خاکشیر تلـخ کـه گونه غالب این مزرعه بود؛ براساس تقسیم بندي انجمن کلزاي کانادا هر شش روز یک بـار ثبـت شـد.ر همچنین به محض مشاهده اولین سن هاي مادر (سنهایی که زمستان گذرانی کرده اند) هر سه روز یک بار از 20 نقطه واقع در دو قطر مزرعه و به فاصله هر دو متر یک کادر از مراحل مختلف بالغ و نابالغ حشره نمونه برداري و هر مرحله ثبت شد. این مزرعه با نزدیکترین مزرعه کلزا تقریباً 1.4 کیلومتر فاصله داشت.ر با همین روش و به طور همزمان از یک مزرعه یک هکتاري کلزا که عاري از علف هرز خاکشیر تلخ بود همانند مزرعه فوق اقدام شد. براي تعیین درصد مرحله رسیدگی گیاه در هر مزرعه، تعداد 1000 غلاف به طور تصادفی چیده شد. نتایج این تحقیق نشان داد که ریزش اولین افراد سن مادر در مزرعه خاکشیر تلخ در تاریخ 89/02/12 اتفاق افتاد. در این زمان بیش از 50 درصد بوته هاي خاکشیر تلخ در مرحله رشدي ( 1 – 5  ) رسیدگی بود ( در این مرحله دانه هاي غلافهاي پایینی به حد نهایی رشد رسیده و حالت شـفاف داشتند ) . در حالیکه ریزش اولین افراد سن مادر در مزرعه کلزا در تاریخ 89/2/30 به وقوع پیوست. در این موقع بیش از 50 درصد بوته هاي کلزا در مرحله رشدي ( 3 – 5 ) رسیدگی بود . ( در این مرحله دانه هـاي غلافهاي پایینی زرد یا قهوه اي شده بودند ) . این زمان مقارن با ظهور پوره سن یک نسل جدید آفت در مزرعه خاکشیر تلخ بود. به عبارت دیگر سن بذرخوار کلزا در مزرعه خاکشیر تلخ نسبت به مزرعه کلزا حدوداً دو الی سه هفته زودتر ظاهر شده و نسل جدید آفت را ایجاد میکند. این موضوع نقـش کلیـدي خاکشیر تلخ را در جذب و گسترش سن بذر خوار کلزا حتی بدون حضور کشت کلزا نشان داده کـه در پیش آگاهی و مدیریت تلفیقی آفت حایز اهمیت است.

مطالعه پست زیر نیز به شما عزیزان پیشنهاد میگردد

آفات ، بیماریها و علفهای هرز کلزا

دانلود فایل pdf مدیریت سن بذرخوار کلزا در کانال تلگرام شرکت

فیسبوک توییتر گوگل + لینکداین تلگرام واتس اپ کلوب

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *