بهداشت کشاورزی www.sarafraz-hezarmasjed.ir
بهداشت کشاورزی
2016-06-24
شپشک آردآلود
شپشک آردآلود
2016-07-05

کلیاتی در مورد ذرت و بررسي مرفولوژي و ريخت شناسي آن

کلیاتی در مورد ذرت و بررسي مرفولوژي و ريخت شناسي آن

 کلیاتی در مورد ذرت و بررسي مرفولوژي و ريخت شناسي آن

 

 

مقدمه

  • ذرت ( corn ) با نام علمی Zea mays یکی از غلات گرمسیری و از خانواده گندمیان (گرامینه) متعلق به گیاهان تک لپه می‌باشد. گیاه ذرت ، تنها غله‌ای است که در کشور مکزیک و گواتمالا تکامل یافته است. ذرت پرمحصول‌ترین غله دنیا به حساب می‌آید و از لحاظ مقدار تولید ، پس از گندم و برنج قرار می‌گیرد. امروزه ذرت در تغذیه بسیاری از مردمان دنیا نقش اساسی دارد

 

منشا و تاريخچه ذرت

ذرت گياه بومي آمريكاي مركزي و جنوبي است.مركز اوليه ان كشور بوليوي و پرو است. تا سال 1422از نظر گياهشناسان شناخته شده نبود.اولين بار كاشفان آمريكايي ذرت را در قبايل سرخ پوستي امريكا مشاهده كردند. بعدها اين گياه به اسپانيا و ساير كشورها منتقل شد. در مورد ورود ذرت به ايران بعضي معتقدند از طريق عربستان به خوزستان منتقل شده است و به همين علت به گندم مكه مشهور است.وعده اي ورود آن را به ايران به پرتقاليها نسبت دادند

 ذرت گياه بومي آمريكاي مركزي و جنوبي است.مركز اوليه ان كشور بوليوي و پرو است. تا سال 1422 از نظر گياهشناسان شناخته شده نبود.اولين بار كاشفان آمريكايي ذرت را در قبايل سرخ پوستي امريكا مشاهده كردند. بعدها اين گياه به اسپانيا و ساير كشورها منتقل شد. در مورد ورود ذرت به ايران بعضي معتقدند از طريق عربستان به خوزستان منتقل شده است و به همين علت به گندم مكه مشهور است.وعده اي ورود آن را به ايران به پرتقاليها نسبت دادند .

 

مشخصات گياهشناسي ذرت

  • ذرت(در فارسي بلال) گیاه تک لپه‌ای ساقه بلندی است. برگهای آن بطور متناوب و به صورت افتاده در دو طرف ساقه قرار گرفته‌اند. زاویه بین برگ و ساقه ، 90 درجه می‌باشد. در اوایل رشد گیاه ، بعضی از یاخته‌های موجود در بخش بالایی ساقه اصلی ذرت از شاخه‌های فرعی متمایز می‌شود. در انتهای این شاخه‌ها ، عضوی به نام بلال بوجود می‌آید که در واقع ، گل ماده گیاه ذرت است.
    این شاخه‌ها ، میان گره‌های بسیار کوتاهی دارند که از این گره‌ها ، برگهای تغییر شکل یافته‌ای بوجود می‌آید که هم دیگر و بلال را می‌پوشانند. بیرونی‌ترین این برگها ، برگی است کامل که غلاف ، زبانک ، گوشواره و پهنک دارد. اما برگهای زیرین غیر کاملند. موقعی که ارتفاع ساقه ذرت به 80 تا 120 سانتیمتر رسید، کلاله‌ های ابریشم مانند یا کاکل ذرت به تعداد دانه‌های ذرت موجود در بلال ، نمایان می‌شوند.

 

 www.sarafraz-hezarmasjed.ir ذرت

 

ساختار ريشه

سيستم ريشه اين گياه مانند ساير غلات مشتمل است بر ريشه اوليه،ريشه هاي جانبي بذري و ريشه هاي نابجا.

 

 ريشه اوليه ، ريشه هاي جانبي بذري و ريشه هاي نابجا ذرت

 

گل

گلهاي نر و ماده در اين گياه زراعي روي يك بوته ولي در جاهاي مختلف قرار دارند .تك پايه بودن از ويژگي هاي خوب ذرت است كه كنترل گرده افشاني،مطالعات ژنتيك و به نژادي را براي متخصصان آسانتر كرده است.

 

گل نر

در انتهاي ساقه اصلي منگوله ساقه مانندي ديده مي شود كه گل نر ذرت است .گل آذين نر ذرت خوشه مركب است كه از يك شاخه اصلي بلند مشتمل بر چند رديف سنبلچه و تعدادي شاخه فرعي جانبي هر يك مشتمل بر دو رديف سنبلچه تشكيل شده است.

 

گل ماده

در اوايل مرحله رشد رويشي،برخي از ياخته هاي مريستمي موجود در بخش فوقاني ساقه اصلي ذرت از شاخه هاي فري متمايز ميشود.در انتهاي اين شاخه ها عضوي به نام بلال به وجود مي آيد كه گل ماده ذرت است.شاخه هاي مذكور ميانگره هاي بسيار كوتاهي دارند و از لحاظ اندازه در مقايسه با ساقه اصلي بسيار كوتاه و كم قطر هستند.

 

گرده افشانی

دانه هاي ذرت در نتيجه گرده افشاني آزاد ممکن است حدود 1 تا 15 درصد، عمل گرده افشاني مستقيم در ذرت صورت بگيرد. گرده هاي ذرت تقريبا در تمام ارقام يک تا پنج روز قبل از ظهور اعضاي مذکور مي رسند ( Protandry ) گل کردن ذرت مدت چند روزي بطول مي انجامد. بعد از آنکه ميله پرچم خارج گرديد از کيسه گرده مقادير بسيار زيادي گرده هاي سبک آزاد مي گردد. آنطور که محاسبه شده است گياه ذرت براي گل ماده حدود 25000 دانه گرده توليد مي کند. گرده افشاني غير مستقيم ذرت بيشتر بوسيله باد صورت مي گيرد و باد مي تواند تا چندين کيلومتر گرده ها را منتقل کند. دانه ذرت ميوه ايست گندمه (Caryopsis) و پوسته آن فقط شامل پوسته ميوه (Pericarp) است.

 

 گلهای نر و ماده در ذرتگرده افشانی در ذرت

 

عمليات كشاورزي

 1 – ضدعفوني كردن بذر
خلوص،قوه ناميه سرعت جوانه زني،و سازگاري بذر به منطقه از مواردي هستند كه در انتخاب بذر بايد مورد توجه قرار گيرند.شكستگي بذر،ناسالم بودن،والودگي آن به بذر علفهاي هرز مطلوب نيست.قوه ناميه ذرت معمولا 95  تا 100درصد است. براي جلوگيري از حمله ي بيماريهاي دانه زا مانند قارچ هاي پيتيوم و بعضي از انواع سياهك ها ضدعفوني كردن بذر با قارچ كش هاي متداول از جمله ارازان ،اسپرگان،و ارتوسايد ضروري است.

 

2  – تاريخ بذر كاري

بذر كاري ذرت در اولين فرصت كه دماي خاك مناسب باشد بايد انجام گيرد.بهترين موقع براي بذر كاري زماني است كه دماي خاك در عمق 7تا 8 سانتي به مدت سه تا چهار روز متوالي در بهار تقريبا 13درجه سانتي گراد باشد .در صورتيكه اندازه گيري دماي خاك براي كشاورز سخت باشد براي تعيين تاريخ كاشت ميتوان از ميانگين دماي هواي ساعتهاي 7 و 12 (صبح و نيمروز استفاده كرد ) .

 

3 – عمق كاشت

عمق كاشت ذرت از ساير غلات بيشتر است و بين 3 تا 10 سانتيمتر تغيير ميكند .عمق كاشت اصولا تحت تاثير شرايط مومي خاك،آب و هوا و ژنوتيپ گياه قرار دارد.هرچه عمق كاشت زيادتر باشد زمان لازم براي سبز كردن طولانيتر ميشود.در شرايطي كه دما و رطوبت در بخش سطحي خاك مناسب باشد عمق بذ ركاري معمولا كم خواهد بود و اگر بخش سطحي خاك زياده از حد گرم و خشك باشد بذر را در عمق زيادتر مثلا  8 تا 10   سانتيمتري زمين ميكارند.

 

4 – فواصل كاشت

فاصله رديف هاي كاشت ذرت بين 40 تا 100سانتيمتر و فاصله دو بوته روي هر رديف بين 10 تا 80 سانتيمتر متغيير است.در شرايط محيطي مشابه در فواصل كمتر معمولا ميزان عملكرد بيشتر است.

 

رشد ذرت

رشد ذرت به دو بخش رويشي و رشد زايشي تقسيم مي شود.رشد رويشي به نوبه ي خود شامل جوانه زني تا سبز كردن تا ظهور گل نر است. و رشد زايشي شامل ظهور گل نر،ابريشم دهي،ابريشم دهي تا رسيدن دانه ،و مرحله خشك شدن دانه است.

 

www.sarafraz-hezarmasjed.ir ذرت

 

شرایط لازم برای رشد گیاه ذرت

1 – دما

ذرت با وجود آن که یک گیاه گرمسیری است، نمی‌تواند آب و هوای بسیار گرم را تحمل کند. مناسب‌ترین محیط برای کشت آن ، ناحیه‌ای است که دمای آن دست کم به مدت 3 تا 4 ماه متوالی ، 21 تا 32 درجه سانتیگراد باشد. در صورتی که دمای اواسط تابستان ناحیه کشت ذرت ، کمتر از 18 درجه سانتیگراد باشد یا میانگین دمای تابستان کمتر از 13 درجه باشد، میزان رشد گیاه کاهش یافته و در صورت طولانی شدن کاهش دما ، کشت ذرت غیر ممکن خواهد بود.

 

2 – آب

معمولا در مراحل گسترش برگها , گرده افشانی و تشکیل دانه که اغلب در ماههای گرم تابستان صورت می‌پذیرد، گیاه ذرت به آب زیادی نیاز دارد. تعداد دفعات آبیاری تحت تأثیر خاک ، آب و هوا و… قرار دارد که بین 2 تا 15 بار متغیر است. زراعت ذرت در مناطقی که بارندگی سالیانه 250 تا 2500 میلیمتر دارند به صورت دیم هم امکان‌پذیر می‌باشد.

 

3 – خاک

میزان عملکرد ذرت در خاکهای عمیق ، حاصلخیز و زهکشی شده با بافت متوسط بیشتر است. ذرت نسبت به کمبود اکسیژن که ناشی از رطوبت یا وجود لایه‌های فشرده زیرزمینی می‌باشد، بسیار حساس است. همچنین ذرت قادر است در خاکهایی با PH حدود 5.5 تا 8 هم رشد نماید. البته PH مناسب برای آن 6 می‌باشد. PH کمتر از 6 معمولا میزان جذب کلسیم را در گیاه کاهش می‌دهد.

 

4 – زمان کاشت ذرت

بهترین زمان برای کاشت ذرت ، زمانی است که دمای خاک در عمق 7 تا 8 سانتیمتری به مدت 3 تا 4 روز متوالی در فصل بهار ، تقریبا 13 درجه سانتیگراد باشد. اگر کشاورز قادر نیست که دمای خاک را اندازه‌گیری نماید، می‌تواند از میانگین دمای هوا در ساعت 7 صبح و 12 ظهر استفاده کند.

 

5 – کود

  • کود شیمیایی، به ویژه کودهایی که دارای نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم و گوگرد و همچنین، منگنز، آهن، روی و مولیبدن باشند برای بالا بردن سطح تولید ذرت بسیار ضروری هستند.
  • استفاده از کودهای نیتروژن دار در افزایش میزان پروتئین دانه ذرت، تأثیر دارد.
  • در کشت ذرت، بر خلاف دیگر غلات از کود دامی هم استفاده می کنند. البته ذرت تمام عناصر غذایی موجود در کودهای دامی را مصرف نمی کند.

 

ماشين الات مورد استفا ده در كاشت ذرت

  • رديف سازي خاك
  • بذر كارها
  • برداشت
  • جمع آوري كاه و كلش

 

برداشت محصول

You must be logged in to view the hidden contents.
احمد گنج بخش ( مدیره کل سایت )
احمد گنج بخش ( مدیره کل سایت )
کارشناس و فعال بخش کشاورزی ، متولده 1360 هستم... عاشق ورزش و موسیقی و یه گیگ فعال در زمینه های کامپیوتر و وسایل ارتباطی همراه

1 دیدگاه

پاسخ دهید

error: عدم امکان کپی مطالب